Istorijat

U Račanskom srezu, sadašnjoj opštini Bajina Bašta, škola u Rogačici je najstarija obrazovna ustanova, ne računajući povremene obuke pismenosti u manastiru Rači, koje su izvođene bez unapred utvrđenih planova i programa.

Početkom XIX veka počinje naseljavanje Rogačice srpskim stanovništvom. Naseljavanje se inteziviralo po završetku Drugog srpskog ustanka. Kasnije, u februaru 1832. godine, odlukom kneza Miloša, Rogačica postaje sedište Sokolske nahije i u njoj je ustanovljena kancelarija Račanskog sreza što su bili jasni nagoveštaji uspona i razvoja ove varošice uz desnu obalu Drine.

1832. godine u Rogačici je osnovano i Praviteljstveno osnovnoškolsko učilište, odnosno osnovna škola, najstarija u Račanskom srezu i jedna od prvih u Užičkom okrugu. Škola je bila smeštena u jednoj prostoriji zgrade suda Sokolske nahije, u blizini crkve. Prema pisanim tragovima, učitelj u tadašnjoj školi u Rogačici bio je Antonije Mihailović, rodom iz Poreča u Požerevačkom okrugu. S obzirom da je Rogačica bila varošica okružena naseljima sa pretežno muslimanskim stanovništvom, početak rada škole je imao veliki značaj u tadašnjim nemirnim i oskudnim vremenima.

U maju 1834. godine, usled nove administrativne i teritorijalne podele Kneževine Srbije na srezove i okruge, ukinut je Sud Sokolske nahije, a škola u Rogačici je prestala sa radom.

Ponovno otvaranje škole u Rogačici vezuje se za 1843. godinu kada je na zahtev tadašnjeg sreskog načelnika Neše Đorđevića, u varošicu pokraj Drine poslat učitelj Jovan Milosavljević, sa ciljem sprovođenja svojevrsnog „tromesečnog ispita“ za učenike koji su u međuvremenu prestali sa pohađanjem škole. Na osnovu tog ispita, formirane su grupe za narednu školsku godinu.

Školske 1844/45. godine kao učitelj u školi u Rogačici raspoređen je Todor Nedeljković. Školu je pohađalo 25 učenika, podeljenih u tri grupe na osnovu prethodno pomenutog ispita. Rad škole se odvijao u veoma otežanim uslovima, prvenstveno zbog trošne zgrade u kojoj je škola bila smeštena kao i zbog oskudevanja u školskim udžbenicima. 1847. godine za učitelja u školi u Rogačici postavljen je Jovan Radivojević, čiji je spisak učenika najstariji sačuvan dokument te vrste vezan za ovu školu.

O lokacijama školskih zgrada u drugoj polovini XIX veka govori rukopis iz Letopisa škole:
„Stara školska zgrada nalazila se u brvnari na mestu današnje kovačnice Jorde Tomića. Potom je premeštena na mesto gde je sadašnji zadružni dom. U školi je postojao „internat“ za smeštaj učenika iz udaljenijih mesta. Tu su đaci učili i spavali. Hranu im je pripremao „familijaz“ od namirnica koje donose đački roditelji. Deca su odlazila kući subotom, da bi se presvukla i donela hranu…“.

Novi Zakon o obaveznoj osnovnoj nastavi iz 1882. godine poklanja veći značaj školstvu, što dovodi i do poboljšanja materijalnog položaja učitelja, ali i statusa osnovnih škola, generalno. Uporedo sa demofrafskim priraštajem, u rogačičkoj školi dolazi do intezivnog povećanja broja učenika. Tako dolazimo do situacije da od 32 učenika, koliko ih je bilo u školskoj 1878/79. godini, u školskoj 1885/86. školu u Rogačici pohađa 80 učenika. S obzirom na povećan broj učenika, javila se potreba za angažovanjem dva učitelja, što je prvi put i ostvareno 1888. godine kada su u školu u Rogačici raspoređene učiteljice Hristina Otašević i Angelina Vranešević.

Najnačajnija ličnost u razvoju škole u Rogačici je prota Milan Đurić, koji se početkom XX veka intezivno zalagao za izgradnju nove školske zgrade u Rogačici sa čim bi se rešio osnovni problem škole – loši materijali uslovi, koji se navode kao razlog čestog razbolevanja dece, a i nezadržavanja učitelja u Rogačici duže od godinu, dve. Prota Milan Đurić je svojim izlaganjima u Narodnoj skupštini, čiji je on bio poslanik, uspeo da 1905. godine pridobije sredstva za izgradnju školske zgrade. Udeo u prikupljanju sredstava imali su i građani Rogačice koji su davali dobrovoljne priloge. Tako je 1907. godine završena izgradnja nove školske zgrade u kojoj se nastava odvijala sve do 1961. godine.

U periodu od 1912. do 1952. godine škola u Rogačici funkcionisala je kao četvororazredna škola, sa određenim prekidima usled ratova koji su u tom periodu vođeni na ovim prostorima. Iako se nalazila u siromašnoj sredini i suočavala se teškoćama i izazovima sa svih strana, škola u Rogačici je uz napore svojih učitelja i učenika, davala značajan doprinos u razvoju kulture i prosvećenosti, kao i u preobražaju i jačanju nacionalne svesti, što je u tim teškim vremenima bilo veoma bitno.

15. maja 1953. godine Savet za prosvetu Narodnog odbora sreza u Bajinoj Bašti, doneo je odluku da se u Rogačici otvori osmogodišnja kola. Tada je odlučeno da se škola nazove po imenu Stevana Joksimovića, borca NOR iz ovog sela. Za prvog direktora osmogodišnje škole imenovan je Milija Jovanović, a u prvoj školskoj godini kolektiv je činilo pet učitelja, dok se taj broj narednih godina povećavao.

Odeljenje 5. razreda u školskoj 1953/54. godini

Faksimil rešenja o pohvali prosvetnih radnika iz Rogačice 1955. godine

Zbog povećanog broja đaka, 1955. godine počela je izgradnja nove školske zgrade. Zbog nedostatka sredstava izgradnja je ubrzo i obustavljena, a radovi su nastavljeni tek 1960. godine. Konačno, 1961. godine, nova školska zgrada, sa prizemljem i spratom je završena i mogla je da primi učenike i njihove nastavnike.

Početkom školske 1965/66. godine osnovnoj školi u Rogačici pripojena su odeljenja u Oklecu, Gvoscu, Zarožju i Pašinoj ravni, dok su škole u Ovčinji i Lještanskom još od 1957. godine postale izdvojena odeljenja matične škole u Rogačici.

1. januara 1973. godine dolazi do pripajanja OŠ „Miladin Kovačević“ u Bačevcima i njenog odeljanja u Jasiku, školi u Rogačici, sa čim se stvara jedinstvena školska ustanova za ceo severni deo opštine Bajine Bašta, koja uz manje strukturne promene funkcioniše i danas.

Faksimil rešenja o pohvali prosvetnih radnika iz Rogačice 1955. godine